ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ ΣΤ/203/2025

Η Πράξη 79/2025 του ΣΤ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά στον προσυμβατικό έλεγχο της νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης και του σχεδίου σύμβασης για την προμήθεια έξι πολυκέντρων ανακύκλωσης υλικών για τον Δήμο Αιγάλεω, με συνολικό προϋπολογισμό 1.800.000,00 ευρώ (προ ΦΠΑ). Ο διαγωνισμός δέχτηκε μία μόνο προσφορά, από την «...Α.Β.Ε.Ε.», η οποία αναδείχθηκε προσωρινός ανάδοχος. Το Κλιμάκιο ανέβαλε την οριστική του κρίση, καθώς έκρινε ότι ο υποβληθείς φάκελος δεν είναι πλήρης. Διατάσσει τη συμπλήρωση του φακέλου, ζητώντας στοιχεία όπως το αίτημα ένταξης στο Πρόγραμμα ΑΝΤΩΝΗΣ ΤΡΙΤΣΗΣ, τα ισχύοντα Τοπικά/Περιφερειακά Σχέδια Διαχείρισης Αποβλήτων, ανάλυση κόστους-οφέλους, στοιχεία προσδιορισμού της τιμής μονάδας, διευκρινίσεις για τη διαχείριση των συλλεγόμενων αποβλήτων, αποφάσεις χωροθέτησης των πολυκέντρων και σαφές χρονοδιάγραμμα παράδοσης.

Η Πράξη 220/2025 του ΣΤ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 1ης εκτελεστικής σύμβασης, ποσού 2.945.000,00 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ), μεταξύ του Δήμου Παλαιού Φαλήρου και της εταιρείας Α.Β.Ε.Ε. Η σύμβαση προκύπτει από την συμφωνία-πλαίσιο 5090/12.2.2025 και αφορά την προμήθεια και τοποθέτηση δέκα (10) πολυκέντρων ανακύκλωσης υλικών για Διαλογή στην Πηγή. Το Κλιμάκιο διαπίστωσε ότι η υποκείμενη διαδικασία ανάθεσης και η υπογραφή της συμφωνίας πλαισίου είχαν ήδη κριθεί νόμιμες από προηγούμενες αποφάσεις (1345/2024 της Α΄ Ελάσσονος Ολομέλειας). Δεδομένου ότι τα δικαιολογητικά κρίθηκαν πλήρη και η χωροθέτηση των πολυκέντρων έχει εγκριθεί νόμιμα, το Κλιμάκιο αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της 1ης εκτελεστικής σύμβασης, συνολικού συμβατικού τιμήματος 3.651.800,00 ευρώ με ΦΠΑ.

Προμήθεια και εγκατάσταση πολυκέντρων ανακύκλωσης στο πλαίσιο του προγράμματος Τρίτσης ΑΤ04.(...)Κατόπιν τούτων, το Κλιμάκιο κρίνει ότι κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου εκτελεστικής σύμβασης, δοθέντος ότι το περιεχόμενό της αντίκειται στους όρους της από 5.5.2023 συμφωνίας πλαίσιο.Αποφαίνεται ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της 1ης εκτελεστικής σύμβασης της από 5.5.2023 συμφωνίας - πλαίσιο για την «Προμήθεια και εγκατάσταση πολυκέντρων ανακύκλωσης» στον Δήμο Θεσσαλονίκης.
ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/1190/2023

Η πράξη 130/2024 του ΣΤ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου κωλύει την υπογραφή της 2ης εκτελεστικής σύμβασης της συμφωνίας-πλαισίου μεταξύ Δήμου Πειραιά και της εταιρείας … Α.Β.Ε.Ε. για την προμήθεια και εγκατάσταση 15 γωνιών-πολυκέντρων ανακύκλωσης για χωριστή συλλογή ανακυκλώσιμων υλικών (πλαστικό, μέταλλο, γυαλί, χαρτί) με σύστημα εγγυοδοσίας, ποσού 4.477.500 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Οι λόγοι περιλαμβάνουν: α) Παράβαση διατάξεων ν. 4819/2021, καθώς οι δαπάνες βαρύνουν Φορείς ΣΣΕΔ (ΕΕΑΑ Α.Ε., Ανταποδοτική Ανακύκλωση Α.Ε.) και όχι δημόσιους πόρους του Προγράμματος «Αντώνης Τρίτσης». β) Έλλειψη λεπτομερούς περιγραφής και τεκμηρίωσης στόχων, μέσων συλλογής-μεταφοράς και ανταπόδοσης κινήτρων στο Τοπικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΤΣΔΑ), παραβιάζοντας αρχές χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και αποτελεσματικότητας. γ) Μη νόμιμη χωροθέτηση χωρίς τεχνική μελέτη και απαιτούμενες εγκρίσεις/γνωμοδοτήσεις (ν. 4674/2020, ν. 4819/2021), θέτοντας σε αμφιβολία την εκτέλεση. δ) Μη επίκαιρη συγκριτική έρευνα τιμών σε διεθνές επίπεδο και μη αιτιολόγηση οικονομικότητας, με τιμή μονάδας 298.500 ευρώ υπερβολική σε σχέση με εναλλακτικές λύσεις (5.400-97.000 ευρώ). Η απόφαση βασίζεται σε συνεδριάσεις 5/3, 26/3, 4/4 και 9/4/2024, προστατεύοντας δημόσιο συμφέρον.

Η Πράξη 96/2025 του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης και του σχεδίου σύμβασης για την προμήθεια δεκαέξι (16) πολυκέντρων ανακύκλωσης τεσσάρων (4) ρευμάτων του Δήμου Αχαρνών, προϋπολογισμού 4.800.000,00 ευρώ πλέον ΦΠΑ. Το Κλιμάκιο, λαμβάνοντας υπόψη την εκτέλεση όσων ζητήθηκαν με την προηγούμενη πράξη 58/2024, έκρινε επαρκή την τεκμηρίωση της αναγκαιότητας και της προϋπολογιζόμενης δαπάνης, επικαλούμενο συναφείς αποφάσεις της Ολομέλειας. Διαπίστωσε ότι οι τεχνικές προδιαγραφές βρίσκονται εντός της διακριτικής ευχέρειας της Αναθέτουσας Αρχής και δεν περιορίζουν τον ανταγωνισμό. Κατακυρώνοντας την διαδικασία, αποφάνθηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του επικαιροποιημένου σχεδίου σύμβασης, με την επισήμανση της αναρίθμησης των παραγράφων του άρθρου 7.

Το Ζ' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου συνεδρίασε στις 18.6.2024 για να ελέγξει τη νομιμότητα του σχεδίου δανειακής σύμβασης μεταξύ του Δήμου Αγίας Παρασκευής και του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων (ΤΠΔ), ποσού 2.539.024 ευρώ, για τη χρηματοδότηση του έργου «Ενίσχυση της Διαλογής στην Πηγή Βιοαποβλήτων και Δημιουργία Γωνιών Ανακύκλωσης στον Δήμο Αγίας Παρασκευής», ενταγμένου στο πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης». Το Κλιμάκιο έκρινε ότι το σχέδιο σύμβασης εισάγεται απαραδέκτως, διότι ο Δήμος έχει ήδη υποβάλει αίτηση τροποποίησης του φυσικού αντικειμένου του έργου, η οποία εκκρεμεί, καθιστώντας το υποβληθέν σχέδιο ανεπίκαιρο.

Η Πράξη 389/2024 του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου έκρινε απαράδεκτη την εκ νέου εισαγωγή για προσυμβατικό έλεγχο του σχεδίου δανειακής σύμβασης μεταξύ του Δήμου Αγίας Παρασκευής και του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων, ποσού 2.539.024 ευρώ, για τη χρηματοδότηση του έργου «Ενίσχυση της Διαλογής στην Πηγή Βιοαποβλήτων και Δημιουργία Γωνιών Ανακύκλωσης». Το σχέδιο κρίθηκε ανεπίκαιρο και υποβάλλεται προώρως. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι, μετά την υποβολή της σύμβασης, τροποποιήθηκε το φυσικό αντικείμενο του έργου με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών (395/4.7.2024). Για την ολοκλήρωση της διαδικασίας απαιτείται η λήψη νέων εγκριτικών αποφάσεων από τα αρμόδια όργανα των συμβαλλομένων και η σύνταξη επικαιροποιημένου σχεδίου δανειακής σύμβασης που θα κάνει μνεία των τροποποιήσεων.

Προμήθεια και εγκατάσταση πολυκέντρων ανακύκλωσης(...)Με τα δεδομένα αυτά, το Τμήμα λαμβάνοντας υπόψη τα αναφερόμενα στη σκέψη 5 της παρούσας, καθώς και (α) ότι σε χρονικό σημείο προγενέστερο της 132043/1.6.2023 «Πρόσκλησης-παραγγελίας» για τη σύναψη της 1ης εκτελεστικής σύμβασης και ήδη κατά τη διακήρυξη της υποκείμενης συμφωνίας-πλαίσιο, οι ανάγκες του προσφεύγοντος Δήμου για την προμήθεια και εγκατάσταση σαράντα οκτώ (48) πολυκέντρων ανακύκλωσης, όπως προκύπτει, ιδίως από την ως άνω αναφερθείσα 20/7.2.2022 απόφαση της Επιτροπής Ποιότητας Ζωής, είχαν επαρκώς προσδιοριστεί, ενώ παράλληλα με την ίδια απόφαση είχε ήδη λάβει χώρα, αρμοδίως κατά τα οριζόμενα στον Πίνακα 2 του Παραρτήματος VI του ν.4819/2021 (Α΄129), η χωροθέτηση των σαράντα οκτώ (48) πολυκέντρων ανακύκλωσης, σε κοινόχρηστους χώρους κυριότητας του προσφεύγοντος Δήμου, (β) ότι ρητώς, επί τη βάσει των άρθρων 6 και 14 της Διακήρυξης, καθώς και του άρθρου με τίτλο «Αντικείμενο της συμφωνίας-πλαίσιο» της συμφωνίας-πλαίσιο, ο προσφεύγων Δήμος, κατ΄ενάσκηση διακριτικής ευχέρειας, δύναται να προβεί στην εκτέλεση της συμφωνίας-πλαίσιο για το σύνολο των σαράντα οκτώ (48) πολυκέντρων ανακύκλωσης, δια της υπογραφής μίας και μόνο εκτελεστικής σύμβασης, (γ) ότι με το ήδη προσκομισθέν σχέδιο σύμβασης, ο προσφεύγων επαναδιατυπώνει (βλ. σκ. 11 δ΄ ανωτέρω) τα άρθρα 2 και 4 της ελεγχόμενης σύμβασης ώστε πλέον η διάρκειά της να ορίζεται στους επτά (7) μήνες (προθεσμία, η οποία, καθόσον δεν ορίζεται διαφορετικά, αρχίζει, κατ΄ άρθρο 147 παρ. 2 του ν.4412/2016, από την υπογραφή της εκτελεστικής σύμβασης), (δ) το προσκομισθέν αναλυτικό χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης ανά σημείο τοποθέτησης έκαστου πολυκέντρου ανακύκλωσης, καθώς και (ε) την οριστικότητα και την εξ΄ αυτής απορρέουσα δέσμευση από την 148/2023 πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου, από την οποία καλύπτεται κάθε νομικό ζήτημα που είχε ανακύψει κατά την εξέταση της νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης της υποκείμενης συμφωνίας-πλαίσιο και των όρων αυτής και που είχε κριθεί κυρίως ή παρεμπιπτόντως, ακόμα και σιωπηρώς κατά τη διενέργεια προσυμβατικού ελέγχου (βλ. ΕλΣυν Ολ 793/2022, 1384/2021, 2135/2020, VI Τμ. 3013/2013, 2724/2010), κρίνει ότι ο προσφεύγων Δήμος, έχοντας προσδιορίσει και εξειδικεύσει ποσοτικά και χωροταξικά ήδη κατά τη σύναψη της υποκείμενης συμφωνίας-πλαίσιο τις ανάγκες του, κατ΄ενάσκηση διακριτικής ευχέρειας και στο πλαίσιο της ευελιξίας που του παρείχε η συμφωνία-πλαίσιο, νομίμως προβαίνει με την ελεγχόμενη σύμβαση στην προμήθεια του συνόλου των προς εγκατάσταση κέντρων ανακύκλωσης. Για τους λόγους αυτούς.Δέχεται την ένδικη προσφυγή. Ανακαλεί την 288/2023 πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου

Προμήθεια υλικών και εξοπλισμού για τον εκσυγχρονισμό, την αποκατάσταση φθορών και τη λειτουργική αναβάθμιση των προαύλιων χώρων του συνόλου των σχολείων(...)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω, το Τμήμα κρίνει ότι ο προσφεύγων Δήμος έχει αυτοτελή αρμοδιότητα για την προμήθεια και εγκατάσταση των υπό προμήθεια γωνιών ανακύκλωσης και, συνακόλουθα, και αρμοδιότητα ανάληψης της σχετικής δαπάνης, η αρμοδιότητά του δε αυτή δεν αναιρείται από την ύπαρξη σύμβασης μεταξύ αυτού και της …Α.Ε. για την εναλλακτική διαχείριση των αποβλήτων συσκευασιών, ούτε, εξάλλου, από τις διατάξεις του άρθρου 27 παρ. 1 του ν. 4819/2021, που αφορούν σε σύστημα συλλογής ανακυκλώσιμων αποβλήτων στις σχολικές μονάδες, αρμοδιότητας των οικείων ΣΣΕΔ, διαφορετικό από αυτό των Γωνιών Ανακύκλωσης (βλ. σκέψη 17). Συνεπώς, όπως βασίμως προβάλλεται με την υπό κρίση προσφυγή και την υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση, νομίμως η προμήθεια και η εγκατάσταση των συμπεριλαμβανομένων στην ελεγχόμενη σύμβαση γωνιών ανακύκλωσης χρηματοδοτείται μέσω δημόσιας χρηματοδότησης δυνάμει της από 6.12.2023 προγραμματικής σύμβασης μεταξύ του Δήμου ..και της Περιφέρειας Αττικής, αφού η δαπάνη αυτή δεν βαρύνει την εταιρεία ..Α.Ε. και, ως εκ τούτου, δεν συντρέχει ο διαπιστούμενος με την προσβαλλόμενη Πράξη διακωλυτικός της υπογραφής της ελεγχόμενης σύμβασης λόγος. Εξάλλου, το ΣΤ΄ Kλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την 455/2023 Πράξη του, αποφάνθηκε υπέρ της νομιμότητας της ως άνω από 6.12.2023 προγραμματικής σύμβασης, κρίνοντας παρεμπιπτόντως, ως αναγκαίο προαπαιτούμενο, νόμιμη τη χρηματοδότηση (βλ. σχετικά το άρθρο 3 της προγραμματικής σύμβασης) και, συνεπώς, η κρίση αυτή που καλύπτεται από την οριστικότητα της ως άνω θετικής Πράξης του Κλιμακίου, δεν μπορούσε να ανατραπεί εκ των υστέρων από το Κλιμάκιο με την προσβαλλόμενη Πράξη. Για τους λόγους αυτούς.Δέχεται την προσφυγή ανάκλησης και την υπέρ αυτής παρέμβαση. 
	Ανακαλεί την 264/2024 πράξη της ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Προμήθεια δέκα (10) πολυκέντρων ανακύκλωσης (...)ζητείται η αναθεώρηση της 1100/2024 απόφασης του Έβδομου Τμήματος (...)Σε κάθε δε περίπτωση, δεν θα πρέπει να παραβλεφθεί και το γεγονός ότι, κατά τα γνωστά στο Δικαστήριο από προηγούμενες δικαστικές του ενέργειες (βλ. ΕλΣυν Πράξεις Στ΄ Κλιμακίου 176/2023, 148/2023, 632/2022, 623/2022, 231/2021, Έβδ. Τμ. 776/2024, 1190/2023), η προϋπολογιζόμενη τιμή μονάδας της ελεγχόμενης συμφωνίας-πλαίσιο δεν παρουσιάζει σημαντικές αποκλίσεις από την αντίστοιχη τιμή μονάδας σε ομοειδείς συναφθείσες συμφωνίες-πλαίσιο και εκτελεστικές αυτών συμβάσεις. Τέλος, το γεγονός ότι ο εν λόγω διαγωνισμός του ΕΔΣΝΑ αποτέλεσε μεταγενέστερα αντικείμενο ελέγχου της ΕΔΕΛ, όπως αναφέρεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, δεν δύναται να κλονίσει τα στοιχεία τεκμηρίωσης του προϋπολογισμού της ελεγχόμενης σύμβασης καθιστώντας αυτά εκ των υστέρων ανεπαρκή και μη αξιοποιήσιμα από την αναθέτουσα Αρχή, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα και από την προσφεύγουσα.(..)  η έλλειψη μιας διευρυμένης έρευνας αγοράς εκτός ελλαδικού χώρου, όπου κατά τα κοινώς γνωστά επικρατούν άλλες οικονομικές συνθήκες, δεν δύναται να καταστήσει αφ΄εαυτής ανεπαρκή και αναιτιολόγητη την τεκμηρίωση της προϋπολογιζόμενης τιμής μονάδας των προς προμήθεια πολυκέντρων, προεχόντως διότι τούτο εναπόκειται στις εκτιμήσεις της εκάστοτε αναθέτουσας αρχής, σε κάθε δε περίπτωση τέτοια υποχρέωση δεν βρίσκει έρεισμα στο νομοθετικό πλαίσιο που διέπει την κρινόμενη υπόθεση (πρβλ. ΕλΣυν Έβδ. Τμ. 1030/2024 σκ. 24). Κατόπιν των ανωτέρω, ο σχετικός λόγος αναθεώρησης είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει καθ’ ολοκληρία δεκτός.Κατόπιν των ανωτέρω και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη 7 της παρούσας, το Δικαστήριο κρίνει ότι κατ’ εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του άρθρου 54 του ν. 4412/2016 το δικάσαν Τμήμα απεφάνθη ότι οι τιθέμενες με τη διακήρυξη τεχνικές προδιαγραφές υπερβαίνουν το περιθώριο εκτίμησης που έχει η αναθέτουσα Αρχή κατά τη διαμόρφωση των τεχνικών χαρακτηριστικών των υπό προμήθεια πολυκέντρων. Τούτο δε, διότι η επιλογή από τον Δήμο των συγκεκριμένων τεχνικών προδιαγραφών αιτιολογείται δοθέντος ότι οι τελευταίες εξυπηρετούν κατά τον βέλτιστο τρόπο τις ανάγκες και τις λειτουργικές απαιτήσεις της κρινόμενης προμήθειας. 	Κατ’ ακολουθίαν, πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη προσφυγή αναθεώρησης, να αναθεωρηθεί η προσβαλλόμενη 1100/2024 απόφαση του Εβδόμου Τμήματος (Ε΄ Θερινού) και, κατά παραδοχή της προσφυγής ανάκλησης, να ανακληθεί η 246/2024 πράξη του Στ΄ Κλιμακίου, μετά δε την ανάκληση αυτής, το Δικαστήριο αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου συμφωνίας – πλαίσιο, μεταξύ του Δήμου Παλαιού Φαλήρου και της ανώνυμης εταιρείας «….Α.Β.Ε.Ε.» για την «Προμήθεια δέκα (10) πολυκέντρων ανακύκλωσης υλικών για Διαλογή στην Πηγή, τεσσάρων (4) ρευμάτων, με παροχή οικονομικού εργαλείου προς τους δημότες».