ΓΝΩΜΗ/Α-ΕΑΔΗΣΥ/43/2020

Η απόφαση αποτελεί γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) σχετικά με προτεινόμενη τροπολογία του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη για τον ν. 4332/2015. Η τροπολογία αφορά την παράταση έως τις 31.12.2020 της δυνατότητας σύναψης συμβάσεων με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση για την κάλυψη έκτακτων αναγκών που σχετίζονται με την υποδοχή και φιλοξενία προσφύγων. Η Αρχή διατυπώνει επιφυλάξεις για τη συμβατότητα του «τεκμηρίου» κατεπείγουσας ανάγκης με το ενωσιακό δίκαιο, υπογραμμίζοντας ότι οι σχετικές ανάγκες είναι πλέον διαρκείς και απαιτούν προγραμματισμό μέσω ανοικτών διαγωνιστικών διαδικασιών. Επίσης, επισημαίνει ότι η προτεινόμενη ρύθμιση στερείται σαφήνειας και ενέχει κινδύνους για τη διαφάνεια των δημόσιων συμβάσεων, καθώς οι εξαιρετικές διαδικασίες πρέπει να ερμηνεύονται συσταλτικά και να αιτιολογούνται ειδικά ανά περίπτωση, αντί να δημιουργούνται γενικά τεκμήρια που καταργούν τον έλεγχο νομιμότητας.

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων, με την υπ' αριθμόν Α8/2018 γνωμοδότησή της, εξέτασε τροπολογία σε σχέδιο νόμου που αφορά την προσθήκη των ασφαλιστικών επιχειρήσεων στα νομικά πρόσωπα που επιτρέπεται να εκδίδουν εγγυητικές επιστολές στο πλαίσιο των δημόσιων συμβάσεων. Η Αρχή διατύπωσε θετική γνώμη, υπογραμμίζοντας ωστόσο την ανάγκη για προσεκτική αναδιατύπωση της διάταξης ώστε να αποφευχθούν περιορισμοί στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να διασφαλισθεί η συμπερίληψη όλων των νομίμως δραστηριοποιούμενων στην Ελλάδα ασφαλιστικών επιχειρήσεων. Επιπλέον, κρίθηκε απαραίτητη η παροχή κατάλληλων οδηγιών προς τις αναθέτουσες αρχές για τη διαδικασία ελέγχου εγκυρότητας των εγγυητικών επιστολών μέσω του μητρώου της Τράπεζας της Ελλάδος, προκειμένου να αποτραπούν φαινόμενα πλαστότητας.

Η απόφαση αφορά την άρνηση έκδοσης σύμφωνης γνώμης από την Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) για την προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση από τον Διαχειριστή Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας & Εγγυήσεων Προέλευσης ΑΕ (ΔΑΠΕΕΠ). Ο ΔΑΠΕΕΠ ζήτησε την έγκριση για σύναψη σύμβασης με την εταιρεία Unicorn Systems A.S. Τσεχίας για τη συντήρηση και υποστήριξη του Πληροφοριακού Συστήματος του Μητρώου Εγγυήσεων Προέλευσης, σύμφωνα με τα πρότυπα CEN/CENELEC EN 16325 και AIB HUB, αξίας 280.000 € πλέον ΦΠΑ. Η Επιτροπή κρίνει ότι δεν έχει αρμοδιότητα να εκδώσει τη γνώμη, καθώς η συνολική αξία των ομοειδών συμβάσεων εντός 12 μηνών (361.059 € πλέον ΦΠΑ) δεν υπερβαίνει το κατώτατο όριο του άρθρου 235 του ν. 4412/2016 (443.000 €).

Τροποποίηση της αριθμ. 127/3.1.2018 κοινής υπουργικής απόφασης με θέμα: «Έγκριση των Προϋπολογισμών Οικονομικού έτους 2018 των Φορέων του Κεφ. Α΄ του ν. 3429/2005 του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, των οποίων ο προϋπολογισμός τους υπερβαίνει το ποσό των 10 εκατ. ευρώ» (ΦΕΚ 56/Β΄/18.01.2018), ως προς τον Φορέα «Διαχειριστής ΑΠΕ και Εγγυήσεων Προέλευσης Α.Ε.» (ΔΑΠΕΕΠ Α.Ε., πρώην ΛΑΓΗΕ Α.Ε. - Λειτουργός Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας Α.Ε.).

Η γνώμη της Αρχής αφορά διάταξη του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας σχετικά με την ανάθεση συμβάσεων από τη ΔΑΠΕΕΠ Α.Ε. για την ανάπτυξη Πληροφοριακού Συστήματος Εγγυήσεων Προέλευσης. Η προτεινόμενη ρύθμιση προέβλεπε τη χρήση της διαδικασίας απευθείας ανάθεσης για ποσά έως 150.000 ευρώ εντός του 2020, παρεκκλίνοντας από τις γενικές διατάξεις του ν. 4412/2016. Η Αρχή επισημαίνει ότι οι παρεκκλίσεις από το ενωσιακό δίκαιο επιτρέπονται μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις και ότι η αόριστη επίκληση του δημοσίου συμφέροντος ή εκτάκτων συνθηκών χωρίς επαρκή αιτιολόγηση δεν δικαιολογεί την αποφυγή των ανταγωνιστικών διαδικασιών ανάθεσης. Τονίζεται η ανάγκη για ορθολογικό προγραμματισμό και τήρηση των αρχών της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης.

Η απόφαση αφορά τη διατύπωση γνώμης της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) επί διάταξης σχεδίου νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Η διάταξη προέβλεπε τη δυνατότητα της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕ) να συνάπτει συμβάσεις παροχής υπηρεσιών και ανάπτυξης πληροφοριακών συστημάτων για το έτος 2020 με τη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης, κατά παρέκκλιση των εθνικών διατάξεων του ν. 4412/2016, για ποσά έως 150.000 ευρώ. Η Αρχή επισήμανε ότι οποιαδήποτε παρέκκλιση είναι επιτρεπτή μόνο εφόσον η αξία των συμβάσεων δεν υπερβαίνει τα κατώτατα ενωσιακά όρια, τονίζοντας την ανάγκη τήρησης των αρχών της διαφάνειας και του ανταγωνισμού, καθώς και τη σημασία του έγκαιρου προγραμματισμού των δημοσίων συμβάσεων.

Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ). Προμήθεια αγαθών από την ΡΑΕ. Ανάθεση, σύναψη και εκτέλεση συμβάσεων που συνάπτει η ΡΑΕ.1. Η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) δεν υπάγεται στις διατάξεις του Ν 2286/1995 και οι προμήθειές της δεν εντάσσονται στο ενιαίο πρόγραμμα προμηθειών (ΕΠΠ). 2.α) Επί των συμβάσεων, για την προμήθεια αγαθών, που συνάπτει η ΡΑΕ, προς εξυπηρέτηση των σκοπών και της λειτουργίας της, έχουν εφαρμογή οι διατάξεις του ΠΔ 370/1995, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις των παρ.3 επ. του άρθρου 2 του αυτού ΠΔ, οι ρυθμίσεις του Κανονισμού της και της σχετικής διακηρύξεως και, συμπληρωματικώς, οι διατάξεις των άρθρων 82 έως 85 του Ν 2362/1995 και του ΠΔ 394/1996. β) Επί των συμβάσεων, για την προμήθεια αγαθών, που συνάπτει η ΡΑΕ, προς εξυπηρέτηση των σκοπών και της λειτουργίας της, για τις οποίες δεν έχει εφαρμογή το ΠΔ 370/1995 (επειδή δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 2 παρ.3 επ. αυτού) έχουν εφαρμογή οι ρυθμίσεις του Κανονισμού της και της σχετικής διακηρύξεως, οι διατάξεις των άρθρων 82 έως 85 του Ν 2362/1995 και, συμπληρωματικώς, αυτές του ΠΔ 394/1996. 3.α) Επί των συμβάσεων υπηρεσιών, που συνάπτει η ΡΑΕ, προς εξυπηρέτηση των σκοπών και της λειτουργίας της, έχουν εφαρμογή οι διατάξεις του ΠΔ 346/1998, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 7 του αυτού ΠΔ, οι ρυθμίσεις του Κανονισμού της και της σχετικής διακηρύξεως και, συμπληρωματικώς, οι διατάξεις των άρθρων 82 έως 85 του Ν 2362/1995, καθώς και του ΠΔ 394/1996. β) Επί των συμβάσεων υπηρεσιών, που συνάπτει η ΡΑΕ, προς εξυπηρέτηση των σκοπών και της λειτουργίας της, για τις οποίες δεν έχει εφαρμογή το ΠΔ 346/1998, (επειδή δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 7 του αυτού ΠΔ), έχουν εφαρμογή οι ρυθμίσεις του Κανονισμού της και της σχετικής διακηρύξεως, των άρθρων 82 έως 85 του Ν 2362/1995 και, συμπληρωματικώς, των διατάξεων του ΠΔ 394/1996.

Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ). Έλεγχος νομιμότητας των πράξεών της από τον Υπουργό Ανάπτυξης. Ακύρωση κατακυρωτικής απόφασης διαγωνισμού λόγω παραβίασης της γενικής αρχής της αμεροληψίας.(..)Κατάσταση :  Εκκρεμεί αποδοχή 
1. Σύμφωνα με τη ρητή και σαφή διάταξη της παρ.2 του άρθρου 4 του Ν 2773/1999, η οποία δεν αντίκειται στο Σύνταγμα, είναι επιτρεπτός ο έλεγχος νομιμότητας όλων των πράξεων της ΡΑΕ, από τον Υπουργό Ανάπτυξης, ο έλεγχος δε αυτός παρέχει στον Υπουργό αφενός την αρμοδιότητα να ακυρώνει τις παράνομες πράξεις της ΡΑΕ και αφετέρου το δικαίωμα να ζητεί πληροφορίες για την εν γένει δραστηριότητα της ΡΑΕ (ομόφωνα). 2. Η απόφαση της ΡΑΕ για κατακύρωση του σχετικού διαγωνισμού είναι παράνομη εξαιτίας κακής, αντικείμενης στη γενική αρχή της αμεροληψίας, σύνθεσης των διοικητικών οργάνων (ομόφωνα). Προς αποκατάσταση δε της νομιμότητας θα πρέπει να επαναληφθεί ο διαγωνισμός από το στάδιο ελέγχου και αξιολόγησης των προσφορών από νέα, νόμιμα συγκροτημένη Επιτροπή (πλειοψ.).

Η παρούσα γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά στις διατάξεις των άρθρων 77-81 του νόμου 4864/2021, οι οποίες ρυθμίζουν τη διαφημιστική δραστηριότητα του Δημοσίου Τομέα και θέματα της Ε.Ρ.Τ. Α.Ε. Η Αρχή εξετάζει τη νομιμότητα των ρυθμίσεων που αφορούν τον ορισμό των διαφημιστικών υπηρεσιών, τη διαδικασία ανάθεσης και πληρωμής σε Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης μέσω εντολών αναδόχων, καθώς και τη δυνατότητα της ΕΡΤ να αναθέτει έργα προβολής και μετάδοσης. Η Αρχή επισημαίνει ότι οι συμβάσεις για χρόνο μετάδοσης εξαιρούνται από τον νόμο 4412/2016, ωστόσο τονίζει την ανάγκη στενής ερμηνείας των εξαιρέσεων και σχολιάζει την αναδρομική ισχύ των διατάξεων από την 1η.1.2021.

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων γνωμοδότησε ομόφωνα αρνητικά σχετικά με τη νομιμότητα προτεινόμενων διατάξεων του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη. Οι διατάξεις αφορούσαν την παράταση συμβάσεων προμήθειας ειδών αρτοτροφοδοσίας για σωφρονιστικά καταστήματα, καθώς και την παράταση της σύμβασης για την ηλεκτρονική επιτήρηση υποδίκων και καταδίκων. Η Αρχή επισήμανε ότι οι εν λόγω ρυθμίσεις, οι οποίες εισάγουν ουσιαστική αύξηση του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου, ενδέχεται να παραβιάζουν τον ν. 4412/2016 και τις αρχές περί διαφάνειας και ελεύθερου ανταγωνισμού. Επιπλέον, κρίθηκε ότι η πρόβλεψη για αναδρομική ισχύ των συμβάσεων στερείται νομικού ερείσματος, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για διεξαγωγή νέων διαγωνιστικών διαδικασιών αντί για κατά παρέκκλιση παρατάσεις.