ΓΝΩΜΗ/Δ-ΕΑΔΗΣΥ/101/2025

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) απέρριψε το αίτημα της Περιφέρειας Αττικής για παροχή σύμφωνης γνώμης προς προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση για την ανάθεση του έργου «Συντήρηση οδοστρώματος, οριζόντιας και κατακόρυφης σήμανσης, των οδικών αξόνων της Λ. Συγγρού, Λ. Πειραιώς, Βασ. Σοφίας, Φειδιππίδου & Μεσογείων αρμοδιότητας Δ.ΔΙ.Μ.Υ Περιφέρειας Αττικής», λόγω μη συνδρομής των προϋποθέσεων του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016. Η Αρχή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρχε κατεπείγουσα ανάγκη οφειλόμενη σε απρόβλεπτη περίσταση που να δικαιολογεί την εξαίρεση από τις τακτικές διαδικασίες δημοπρασίας, ενώ σημειώθηκε ότι οι καθυστερήσεις στη διαδικασία ανάθεσης οφείλονταν σε ενέργειες της ίδιας της Περιφέρειας.

Η απόφαση Δ 52 ΕΑΔΗΣΥ/2025 αποτελεί σύμφωνη γνώμη της ΕΑΔΗΣΥ προς την 5η Υγειονομική Περιφέρεια Θεσσαλίας & Στερεάς Ελλάδας για την προσφυγή σε διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ’ του ν. 4412/2016). Ο σκοπός είναι η ανάθεση σύμβασης παροχής υπηρεσιών καθαρισμού, συνολικού προϋπολογισμού 569.400,00€, για χρονικό διάστημα έξι (6) μηνών. Η ανάγκη κρίθηκε κατεπείγουσα και οφειλόμενη σε απρόβλεπτη περίσταση, καθώς ο εν εξελίξει ανοικτός διαγωνισμός του 2023 υπέστη υπέρμετρη καθυστέρηση λόγω σωρείας προδικαστικών προσφυγών, αιτήσεων ακύρωσης και της διαδικασίας ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Η Αρχή έκρινε ότι η δικαστική εμπλοκή και η επιτακτική ανάγκη διασφάλισης της δημόσιας υγείας συνιστούν συνθήκη απροβλέπτου. Η έγκριση δόθηκε με τον όρο να περιληφθεί ρητή επιφύλαξη στη νέα σύμβαση περί αυτοδίκαιης λύσης εάν ολοκληρωθεί νωρίτερα ο τακτικός διαγωνισμός.

Η γνωμοδότηση Δ117/2025 της ΕΑΔΗΣΥ αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης στον Δήμο Αθηναίων για την προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, για την προμήθεια υλικών καθαριότητας και ειδών παντοπωλείου, συνολικού προϋπολογισμού 232.955,46 € άνευ ΦΠΑ, για έξι (6) μήνες. Η αναγκαιότητα αυτή κρίθηκε κατεπείγουσα, οφειλόμενη σε απρόβλεπτη περίσταση, κατ’ άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ’ του ν. 4412/2016. Η προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης έγινε αναγκαία διότι ο αρχικός ανοικτός διαγωνισμός (Δεκέμβριος 2023) ακυρώθηκε στο στάδιο του προσυμβατικού ελέγχου από το Ελεγκτικό Συνέδριο (Πράξη 882/2025), καθώς η μη υποδιαίρεση της σύμβασης σε τμήματα κρίθηκε μη αιτιολογημένη και αντίθετη στις αρχές του ανταγωνισμού. Η Επιτροπή ενέκρινε τη διαπραγμάτευση για την προσωρινή κάλυψη των βασικών αναγκών του Δήμου και των εποπτευόμενων φορέων του.

Η απόφαση αφορά το αίτημα της ΕΛΤΑ Α.Ε. για έγκριση διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς προκήρυξη, με στόχο την ανάθεση σύμβασης για αναβάθμιση μηχανογραφικού εξοπλισμού προκειμένου να αντιμετωπιστούν περιστατικά ασφαλείας μετά από κυβερνοεπίθεση. Η Επιτροπή της ΕΑΔΗΣΥ εξέτασε το αίτημα και κατέληξε ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις για τη χρήση της διαδικασίας αυτής, καθώς η κατεπείγουσα ανάγκη και η απρόβλεπτη περίσταση δεν τεκμηριώνονται επαρκώς. Επιπλέον, η ανάγκη αντικατάστασης του εξοπλισμού ήταν γνωστή και προγραμματισμένη πριν από την επίθεση, ενώ απουσίαζε η επείγουσα ανάγκη που να δικαιολογεί την παράκαμψη των κανονικών διαγωνιστικών διαδικασιών.

Η Γνώμη Δ 110 ΕΑΔΗΣΥ/2025 αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης για την προσφυγή του Δήμου Ρόδου στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, λόγω κατεπείγουσας ανάγκης, για την προμήθεια ανταλλακτικών μεταφορικών μέσων και λοιπών μηχανημάτων (208.141,69 € πλέον ΦΠΑ) για το έτος 2025. Η ανάγκη κρίθηκε ότι προέκυψε από τη μακρά διοικητική και δικαστική εμπλοκή του αρχικού ανοιχτού διαγωνισμού (2024-2025), η οποία διήρκησε έως τις 15.09.2025, σε συνδυασμό με τις ζημιές στον στόλο λόγω της θεομηνίας BORA. Η Επιτροπή έκρινε ομόφωνα ότι πληρούνται σωρευτικά οι προϋποθέσεις του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ του ν. 4412/2016 (κατεπείγουσα ανάγκη οφειλόμενη σε απρόβλεπτη περίσταση), επιτρέποντας τη σύναψη σύμβασης διάρκειας πέντε μηνών για την προσωρινή κάλυψη των αναγκών τακτικής συντήρησης.

Δαπάνες πυροπροστασίας με απευθειας ανάθεση. Με δεδομένα αυτά, η κήρυξη του Δήμου ... σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης στις 15.3.2017, η διάρκεια της οποίας καταλάμβανε το χρόνο λήψης της κρίσιμης ως άνω εγκριτικής απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου, επιβεβαιώνει την απρόβλεπτη περίσταση, η οποία επέβαλε την κατεπείγουσα αντιμετώπιση του προβλήματος της διαρκώς αυξανόμενης συσσώρευσης απορριμμάτων σε έκταση απολύτως επικίνδυνη για την πρόκληση πυρκαγιάς,  το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία, και κατέστησε σαφές ότι δεν ήταν δυνατός ο εκ των προτέρων προγραμματισμός των σχετικών δράσεων για την έγκαιρη και αποτελεσματική αντιμετώπισή του και την τήρηση των προθεσμιών που προβλέπονται για τις διαγωνιστικές διαδικασίεςΕπομένως, δεδομένου ότι η ανάγκη εξεύρεσης άμεσης λύσης για τη διαχείριση των στερεών αποβλήτων κατά τη θερινή, μάλιστα, περίοδο κατέστη επιτακτική, ενόψει του αυξημένου κινδύνου για την εκδήλωση πυρκαγιών στην περιοχή όσο και για τη δημόσια υγεία, ορθώς ανατέθηκαν απευθείας οι επίμαχες εργασίες, με επίκληση των έκτακτων και απρόβλεπτων κατά τα ανωτέρω συνθηκών και επομένως σε ουσιαστική συμφωνία με τους προβλεπόμενους στο άρθρο 32 παρ. 2 εδ. γ΄ του ν. 4412/2016 όρους, χωρίς να ασκεί επιρροή για την ανάθεση αυτή η υπογραφή σύμβασης με όμοιο αντικείμενο σε προγενέστερο χρόνο...Κατ’ ακολουθία, η εντελλόμενη με το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα πληρωμής δαπάνη παρίσταται νόμιμη

Προμήθεια αντιδραστηρίων:Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει, κατά πλειοψηφία, ότι δεν είναι νόμιμη, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω και ιδίως στη σκέψη 3.6., η ανάθεση με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης στην ΕΕΕΕ της ελεγχόμενης προμήθειας αντιδραστηρίων για τη διάγνωση ασθενών νοσούντων από κορωνοϊό SARS-CoV-2, διότι δεν συντρέχει απρόβλεπτη και κατεπείγουσα περίσταση που καθιστά δικαιολογημένη τη μη τήρηση των προθεσμιών που προβλέπονται για τις τακτικές διαδικασίες ανάθεσης (ανοικτό ή κλειστό διαγωνισμό των άρθρων 27 και 28, αντίστοιχα, του ν. 4412/2016) της προμήθειας των ανωτέρω ποσοτήτων των αντιδραστηρίων αυτών. Ειδικότερα, από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει ότι οι ανάγκες προμήθειας των ανωτέρω αντιδραστηρίων είναι υπαρκτές κατά τον χρόνο έναρξης της ανωτέρω διαδικασίας ανάθεσης αλλά, αντιθέτως, από την αόριστη επίκληση της «διασφάλισης και προάσπισης της δημόσιας υγείας και του κοινωνικού συμφέροντος» καταδεικνύεται ότι πρόκειται για ανάγκες μελλοντικές και αβέβαιες. Επομένως, σε καμμία περίπτωση η τυχόν μελλοντική προμήθεια των επιμάχων ποσοτήτων των ανωτέρω αντιδραστηρίων δεν δύναται να θεωρηθεί ότι συνάπτεται άμεσα με την κάλυψη αναγκών που ανέκυψαν λόγω της ανωτέρω πανδημίας ή ότι συνδέεται με την απρόβλεπτη και κατεπείγουσα ανάγκη αντιμετώπισης της πανδημίας αυτής, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις 3.1. έως 3.7.. Άλλωστε, ο ίδιος ο νομοθέτης εκτιμά ότι η απρόβλεπτη και κατεπείγουσα ανάγκη αντιμετώπισης της πανδημίας δεν θα διαρκέσει πέραν της 31ης.12.2022, καθώς μέχρι τότε έχει παρατείνει τις ανωτέρω διατάξεις της από 30.3.2020 ΠΝΠ που προβλέπουν αυτή την εξαιρετική διαδικασία ανάθεσης. Ως εκ τούτου, είναι αμφίβολο αν η απρόβλεπτη και κατεπείγουσα αυτή ανάγκη θα υφίσταται καθ’ όλο το χρονικό διάστημα εκτέλεσης της σύμβασης, δεδομένου ότι πρόκειται για συμβατικές ποσότητες που επαρκούν για τέσσερις μήνες, πολλώ δε μάλλον για χρονικό διάστημα λιγότερο του μηνός από την υπογραφή της σύμβασης, ήτοι μέχρι 31.12.2022.

Η απόφαση Δ38/2021 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημόσιων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά την αίτηση του Δήμου Καλλιθέας για σύμφωνη γνώμη προκειμένου να προβεί σε διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης για την προμήθεια φρέσκου παστεριωμένου γάλακτος, με προϋπολογισμό 85.415,00€ χωρίς Φ.Π.Α., για έξι μήνες. Η Αρχή, μετά από εξέταση, αποφάσισε να μην παρασχεθεί η σύμφωνη γνώμη καθώς δεν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, ιδίως η απρόβλεπτη περίσταση και η κατεπείγουσα ανάγκη που δεν απορρέει από ευθύνη της αναθέτουσας αρχής. Η απόφαση εκδόθηκε στις 26 Μαΐου 2021.

Η Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) παρείχε σύμφωνη γνώμη (Δ 91/2025) στο Γενικό Νοσοκομείο Ρόδου για προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθ. 32 παρ. 2 περ. γ’ του ν. 4412/2016) για την ανάθεση σύμβασης υπηρεσιών καθαριότητας έξι (6) μηνών (€418.419,48 πλέον ΦΠΑ). Η ανάγκη κρίθηκε κατεπείγουσα και απρόβλεπτη λόγω της ματαίωσης προηγούμενου διαγωνισμού, εξαιτίας διοικητικών και δικαστικών προσφυγών (Διοικητικό Εφετείο Πειραιά), οι οποίες οδήγησαν στον οριστικό αποκλεισμό όλων των συμμετεχόντων. Δεδομένης της λήξης της ενδιάμεσης σύμβασης (24.09.2025) και της κρίσιμης σημασίας της αδιάλειπτης καθαριότητας για τη δημόσια υγεία του Νοσοκομείου, η προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία κρίθηκε απαραίτητη μέχρι την ολοκλήρωση του εν εξελίξει νέου ανοιχτού διαγωνισμού.

Η γνωμοδότηση Δ 93/2025 της ΕΑΔΗΣΥ αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης στο Πανεπιστήμιο Κρήτης για προσφυγή, λόγω κατεπείγουσας ανάγκης, σε διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης, προκειμένου να συναφθεί δημόσια σύμβαση υπηρεσιών καθαρισμού. Το Πανεπιστήμιο ζήτησε την ανάθεση της σύμβασης (προϋπολογισμού 162.500,00€ χωρίς ΦΠΑ) για έξι μήνες (07.10.2025 έως 05.04.2026), καθώς η υφιστάμενη σύμβαση λήγει 06.10.2025 και οι προηγούμενες διαγωνιστικές διαδικασίες κηρύχθηκαν άγονες λόγω διοικητικών και δικαστικών εμπλοκών. Ο τελευταίος εν εξελίξει διαγωνισμός αντιμετωπίζει εκ νέου προδικαστικές προσφυγές, καθιστώντας αδύνατη την έγκαιρη ολοκλήρωσή του. Η Αρχή, εκτιμώντας ότι η περαιτέρω διοικητική εμπλοκή αποτελεί νέα απρόβλεπτη περίσταση που δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα της αναθέτουσας αρχής και ότι η ανάγκη για καθαριότητα άπτεται ζητημάτων δημόσιας υγείας (φοιτητικές κατοικίες, εργαστήρια), έκρινε ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ’ του ν. 4412/2016, παρέχοντας ομόφωνα τη σύμφωνη γνώμη της.