ΕΣ/ΚΛΙΜ.Ζ/149/2025

Το Ζ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου με την Πράξη 96/2025 εξέτασε τη νομιμότητα της διαδικασίας ανάθεσης υπηρεσιών καθαριότητας, διαχείρισης απορριμμάτων και ζωικών υποπροϊόντων για εγκαταστάσεις του Ο.Κ.Α.Α. Α.Ε., ύψους 5.600.000,00 ευρώ. Το Κλιμάκιο διαπίστωσε ότι στον υποβληθέντα φάκελο ελλείπει η απαιτούμενη τεκμηρίωση της προϋπολογιζόμενης δαπάνης και η ανάλυση των επιμέρους κοστών, παρά το γεγονός ότι η δαπάνη εμφανίζεται αυξημένη συγκριτικά με προηγούμενο διαγωνισμό. Ως εκ τούτου, το Κλιμάκιο ανέβαλε την έκδοση οριστικής Πράξης και διέταξε την αναθέτουσα αρχή να προσκομίσει αναλυτικά στοιχεία για το μισθολογικό κόστος, τον μηχανολογικό εξοπλισμό, το διοικητικό κόστος, το εργολαβικό όφελος και λοιπές απαραίτητες δαπάνες, καθώς και το πλήρως συμπληρωμένο σχέδιο σύμβασης.

Το Ζ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου έκρινε απαράδεκτη την υποβολή του σχεδίου 1ης τροποποίησης της σύμβασης 5/2024 του Γενικού Αντικαρκινικού Ογκολογικού Νοσοκομείου Αθηνών «Ο ΑΓΙΟΣ ΣΑΒΒΑΣ» για την παροχή υπηρεσιών καθαρισμού. Η τροποποίηση, η οποία αφορούσε την ενσωμάτωση αυξήσεων του κατώτατου μισθού, προκάλεσε συνολική επαύξηση 165.631,84 ευρώ (πλέον ΦΠΑ). Το Κλιμάκιο έκρινε ότι πρόκειται για τροποποίηση ήσσονος σημασίας («de minimis»), καθώς η αξία της υπολείπεται τόσο του ενωσιακού κατωφλίου (221.000 ευρώ) όσο και του 10% της αξίας της αρχικής σύμβασης (290.211,07 ευρώ). Ως εκ τούτου, σύμφωνα με το άρθρο 324 παρ. 5 περ. α΄ του ν. 4700/2020, η τροποποίηση εξαιρείται του προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας.

Η Πράξη 276/2025 του Ζ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας τριών σχεδίων τροποποίησης συμβάσεων της εταιρείας «ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» (ΣΤΑ.ΣΥ.). Οι τροποποιήσεις αυτές αφορούν την αύξηση του συμβατικού τιμήματος για υπηρεσίες φύλαξης στις εγκαταστάσεις της ΣΤΑ.ΣΥ., η οποία κρίθηκε επιβεβλημένη λόγω της αύξησης του νόμιμου κατώτατου μισθού και ημερομισθίου βάσει της 8233/27.03.2025 Κοινής Υπουργικής Απόφασης. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι εν λόγω αναπροσαρμογές είναι σύννομες, καθώς δεν μεταβάλλουν τη συνολική φύση των αρχικών συμβάσεων, δεν υπερβαίνουν το 50% της αρχικής συμβατικής αξίας και συνάδουν με τις υποχρεώσεις τήρησης της εργατικής νομοθεσίας, καταλήγοντας ότι δεν κωλύεται η υπογραφή των τροποποιητικών συμφωνητικών.

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:Να ελέγξει  τη νομιμότητα του σχεδίου σύμβασης και της υποκείμενης διαδικασίας ανάθεσης για την «Παροχή υπηρεσιών καθαριότητας, διαχείρισης απορριμμάτων και ζωικών υποπροϊόντων από τις εγκαταστάσεις της Κεντρικής Αγοράς Αθηνών, Λαχαναγοράς Πατρών και των Ιχθυοσκαλών Πειραιά, Θεσσαλονίκης, Καβάλας και Βόλου του ... Α.Ε.», συνολικής προϋπολογιζόμενης δαπάνης 6.932.835,00 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.)(....)Η διαλαμβανόμενη αιτιολογία συνίσταται, ειδικότερα, στο εξαιρετικά σύνθετο συμβατικό αντικείμενο, που επιβάλλει κεντρικό προγραμματισμό και έλεγχο, στην άμεση σύνδεση των υπηρεσιών καθαριότητας, αποκομιδής απορριμμάτων και διαχείρισης ζωικών υποπροϊόντων, λόγω της ταυτόχρονης και συνολικής διαχείρισης των συλλεγόμενων ποσοτήτων, που αρχικά είναι σύμμεικτες και συχνά χύδην, γεγονός που θα δημιουργούσε σημαντικά προβλήματα συντονισμού και επικάλυψης υπηρεσιών σε περίπτωση χωριστής ανάθεσής τους, στην επίτευξη οικονομίας κλίμακας ως προς τον διατιθέμενο κοινό εξοπλισμό και τους απασχολούμενους συντονιστές κ.α.Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω δεν κωλύεται η υπογραφή του ελεγχόμενου σχεδίου σύμβασης υπό τον όρο ότι αυτό θα συμπληρωθεί με τα στοιχεία (επωνυμία αναδόχου και συμβατικό ποσό) που προκύπτουν κατά τα ανωτέρω.

Το Ζ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τη νομιμότητα του σχεδίου σύμβασης του Δήμου Κιλελέρ για την παροχή υπηρεσιών συλλογής και μεταφοράς στερεών αποβλήτων και ανακυκλώσιμων υλικών, προϋπολογιζόμενης δαπάνης 2.710.388 ευρώ. Μετά την αποτυχία του αρχικού ανοικτού διαγωνισμού, όπου η μοναδική προσφορά κρίθηκε μη κατάλληλη, ο Δήμος στράφηκε στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, σύμφωνα με το άρθρο 32 του ν. 4412/2016. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η διαδικασία ήταν σύννομη, καθώς τηρήθηκαν οι προϋποθέσεις, λήφθηκε η σύμφωνη γνώμη της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. και δεν επήλθαν ουσιώδεις τροποποιήσεις στους όρους. Καταλήγοντας, το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν υφίσταται κώλυμα για την υπογραφή της εν λόγω σύμβασης.

Η Πράξη 112/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης για το έργο «ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΔΗΜΟΥ ΑΓΙΑΣ». Η αρχική σύμβαση είχε υπογραφεί στις 26.9.2023 έναντι τιμήματος 8.053.805,97 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Η προτεινόμενη συμπληρωματική σύμβαση, αξίας 990.173,04 ευρώ, εισάγεται απαραδέκτως για προσυμβατικό έλεγχο. Το Κλιμάκιο αποφάσισε ότι η τροποποίηση εμπίπτει στις εξαιρέσεις του άρθρου 337 του ν. 4412/2016, καθώς η επαύξηση (12,29% της αρχικής αξίας) υπολείπεται του κατώτατου ορίου του 15% και δεν μεταβάλλει τη συνολική φύση της σύμβασης.

Το Ζ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τη νομιμότητα της διαδικασίας εκμίσθωσης του ακινήτου του πρώην στρατοπέδου «Ανδρικάκη» (ΑΒΚ 3967) από την ΕΤΑΔ Α.Ε. προς τον Δήμο Δράμας, με σκοπό την υλοποίηση της δράσης δημιουργίας κόμβου οπτικοακουστικών τεχνών. Η σύμβαση, διάρκειας 30 ετών, προβλέπει αντάλλαγμα που υπερβαίνει το όριο των 500.000 ευρώ, καθιστώντας τον προσυμβατικό έλεγχο υποχρεωτικό. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η απευθείας εκμίσθωση προς τον Δήμο είναι νόμιμη, καθώς πληρούνται οι προϋποθέσεις του Κανονισμού της ΕΤΑΔ και εξυπηρετούνται σκοποί τοπικής ανάπτυξης και δημοσίου συμφέροντος, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι δεν υφίσταται νομικό κώλυμα για την υπογραφή της σύμβασης.

Η Πράξη 27/2024 του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την εξέταση νομιμότητας σχεδίου τροποποίησης της σύμβασης μεταξύ του Γενικού Νοσοκομείου Λαμίας και της εταιρείας «ΑΦΟΙ ... ΑΤΕΒΕ» για τη συντήρηση ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων. Η τροποποίηση, κατόπιν αύξησης του κατώτατου μισθού, προσαρμόζει τη μηνιαία αμοιβή στα 50.258,02€ άνευ ΦΠΑ. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι αυτή η τροποποίηση, ακόμη και αν συναθροιστεί με την προηγούμενη επαύξηση προσωπικού (συνολική σωρευτική αξία 99.341,04 ευρώ υπό τη μία εκδοχή), είναι «ήσσονος σημασίας» («de minimis»), καθώς το σωρευτικό ποσό υπολείπεται του 10% της αρχικής σύμβασης και του ενωσιακού κατωφλίου των 215.000 ευρώ. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με το άρθρο 324 παρ. 5 του ν. 4700/2020 και το άρθρο 132 παρ. 6 του ν. 4412/2016, η τροποποίηση εξαιρείται του προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας, και ως εκ τούτου, το σχέδιο υποβάλλεται απαραδέκτως προς έλεγχο.

Το Ζ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τη νομιμότητα του σχεδίου τροποποίησης της σύμβασης μεταξύ του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ) και της ένωσης εταιρειών με αντικείμενο την υλοποίηση του έργου 'Ενέργειες Συμβουλευτικής, Κατάρτισης και Πιστοποίησης Δεξιοτήτων'. Η αναθέτουσα αρχή αιτιολόγησε την ανάγκη παράτασης της χρονικής διάρκειας της σύμβασης λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων, όπως η χαμηλή συμμετοχή ωφελουμένων και η μεταφορά της Πράξης στη νέα προγραμματική περίοδο ΕΣΠΑ 2021-2027. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η τροποποίηση δεν μεταβάλλει τη φύση, το φυσικό ή το οικονομικό αντικείμενο της αρχικής σύμβασης και ανταποκρίνεται στις διατάξεις του άρθρου 132 του ν. 4412/2016. Κατά συνέπεια, έκρινε ότι δεν υφίσταται κώλυμα για την υπογραφή του τροποποιητικού συμφωνητικού, επιτρέποντας τη συνέχιση του έργου.

Παροχή υπηρεσιών φύλαξης:Κατόπιν των ανωτέρω και ανεξαρτήτως του ότι δεν προκύπτει ότι το υποβληθέν σχέδιο σύμβασης έχει εγκριθεί από τα αρμόδια όργανα του Νοσοκομείου, το Κλιμάκιο κρίνει ότι αυτό απαραδέκτως εισάγεται ενώπιόν του. Ειδικότερα, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις 2 και 3 της παρούσας, το Κλιμάκιο, μετά την έκδοση της 419/2023 οριστικής Πράξης του επί της νομιμότητας της εν λόγω διαγωνιστικής διαδικασίας και του σχεδίου σύμβασης, δεν μπορεί να επανέλθει επί της νομιμότητας της αυτής διαδικασίας, ούτε να ανατρέψει όσα κρίθηκαν οριστικά με την Πράξη του αυτή. Ο τρόπος δε ανατροπής των κρίσεων των Κλιμακίων Προσυμβατικού Ελέγχου προβλέπεται περιοριστικά στις διατάξεις που παρατέθηκαν στη σκέψη 1 της παρούσας, ενώ προσφυγή ανάκλησης ασκείται παραδεκτώς και κατά Πράξης Κλιμακίου Προσυμβατικού Ελέγχου, με την οποία κρίθηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου σύμβασης, εφόσον με την Πράξη αυτή τέθηκε όρος για την υπογραφή της και η προσφυγή βάλλει κατά του όρου αυτού. Τούτα δε ανεξαρτήτως του ότι το Νοσοκομείο εσφαλμένως υπολαμβάνει ότι το Κλιμάκιο, με την 419/2023 Πράξη του, έκρινε ότι «το συνολικό εργατικό κόστος ανέρχεται στο ποσό των 58.676,67 ευρώ» (ήτοι εσφαλμένως υπολαμβάνει ότι το Κλιμάκιο έκρινε ότι η τιμή “Τ” του αναφερόμενου στο άρθρο 1.3. της διακήρυξης μαθηματικού τύπου θα πρέπει να είναι ίση με 58.676,67 ευρώ) και ότι οι προσφερόμενες από τον Ανάδοχο τιμές [2.400,00 ευρώ για "κόστος αναλώσιμων υλικών - Λοιπά έξοδα", 3.500,00 ευρώ για "κόστος διοικητικής υποστήριξης, εγγυητικών επιστολών κ.λπ." και 1.979,23 ευρώ για "εργολαβικό κέρδος"] «θα πρέπει να ανέλθουν σε 1.173,00 ευρώ». Τούτο διότι, όπως σαφώς προκύπτει από την Πράξη του, το Κλιμάκιο έκρινε αρχικά ότι θα πρέπει να αναπροσαρμοσθεί το συμβατικό τίμημα, προκειμένου η αύξηση που επήλθε δυνάμει της 31986/24.3.2023 υ.α. να μεταβάλει τα μεγέθη εκείνα της οικονομικής προσφοράς του αναδόχου που συνάπτονται με το ύψος του κατώτατου μισθού (όπως μάλιστα υπολαμβάνεται και στο από 20.4.2023 πρακτικό της Επιτροπής Διαγωνισμού) και όχι τα μεγέθη "κόστος αναλώσιμων υλικών - Λοιπά έξοδα", "κόστος διοικητικής υποστήριξης, εγγυητικών επιστολών κ.λπ." και "εργολαβικό κέρδος", τα οποία δεν θα πρέπει να συμπεριληφθούν στην τιμή "Τ προσφοράς", αλλά να προστεθούν στην τιμή (Τ) που θα προκύψει κατόπιν εφαρμογής του μαθηματικού τύπου. Περαιτέρω, το Κλιμάκιο, ενόψει του ότι στο άρθρο 2.4.4. της διακήρυξης προβλέπεται, αναφορικά με το περιεχόμενο του φακέλου «Οικονομική Προσφορά» και τον τρόπο σύνταξης και υποβολής οικονομικών προσφορών, ότι «το ποσοστό διοικητικού κόστους παροχής των υπηρεσιών, αναλωσίμων και εργολαβικού κέρδους δεν πρέπει να υπολείπεται ποσοστού 2% της αξίας του εργατικού κόστους», αφού έκανε τους σχετικούς υπολογισμούς, διαπίστωσε ότι η προσφερόμενη για τα μεγέθη αυτά τιμή ήτοι 2.400,00 ευρώ για "κόστος αναλώσιμων υλικών - Λοιπά έξοδα", 3.500,00 ευρώ για "κόστος διοικητικής υποστήριξης, εγγυητικών επιστολών κ.λπ." και 1.979,23 ευρώ για "εργολαβικό κέρδος", υπερβαίνει το προβλεπόμενο στη διακήρυξη ελάχιστο ποσοστό 2% και επί του αναμορφωμένου εργατικού κόστους και συνεπώς είναι σύμφωνη με τον σχετικό όρο της διακήρυξης.