Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ζ/327/2025

Σύμβαση Ανάπτυξης Αεροδρομίου (ΣΑΑ) μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου, και των εταιρειών με τις επωνυμίες: (α) «...και (δ) ..., έναντι της Αμοιβής Χορήγησης Δικαιωμάτων που προβλέπεται στο άρθρο 3.3 και το Παράρτημα 2 της ΣΑΑ(...)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν ερμηνευτικώς δεκτά σε προηγούμενη σκέψη (ΙΙ Β), το Τμήμα κρίνει, κατά πλειοψηφία, ότι το σχέδιο για την παράταση της, από 31.7.1995, Σύμβασης Ανάπτυξης Αεροδρομίου, που αφορά σε τροποποιητική σύμβαση αυτής, η οποία (αρχική) δεν υπήχθη στον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, δεν υπόκειται στον προληπτικό έλεγχο νομιμότητας, καθώς δεν ενέχει λειτουργική αυτοτέλεια σε σχέση με την αρχική συμφωνία, αλλά ενσωματώνεται σε αυτήν, συνιστώντας ένα ενιαίο σύνολο, άλλωστε τυχόν έλεγχος της ως άνω τροποποιητικής θα ενείχε ως αποτέλεσμα τον ευθύ ή παρεμπίπτοντα έλεγχο της αρχικής συμφωνίας μετά τη σύναψή της, έστω και κατά τα κεφάλαια που το υποβληθέν σχέδιο σύμβασης αφορά. Συνεπώς, το εν λόγω σχέδιο τροποποιητικής σύμβασης απαραδέκτως υπεβλήθη για έλεγχο νομιμότητας στο Κλιμάκιο, το οποίο, κατ’ ορθή ερμηνεία των προεκτιθέμενων διατάξεων, απείχε του ελέγχου αυτού. 

Το Ε' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Κατασκευή περιμετρικής κρηπίδωσης υφιστάμενου μόλου λιμένα Αντιπάρου», η αρχική σύμβαση του οποίου είχε κριθεί νόμιμη με την 323/2023 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η εν λόγω τροποποίηση, συνολικής δαπάνης 139.455,69 ευρώ (7,55% της αρχικής σύμβασης), συνιστά ήσσονος σημασίας ('de minimis') τροποποίηση κατά την έννοια του άρθρου 132 παρ. 2 του ν. 4412/2016, καθώς υπολείπεται των κατώτατων ορίων και δεν μεταβάλλει τη συνολική φύση της σύμβασης. Κατά συνέπεια, το Κλιμάκιο αποφάσισε ότι το σχέδιο της συμπληρωματικής σύμβασης απαραδέκτως εισάγεται για προσυμβατικό έλεγχο, σύμφωνα με το άρθρο 324 παρ. 5 περ. α' του ν. 4700/2020.

Η Πράξη 329/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας σχεδίου τροποποίησης και παράτασης προγραμματικής σύμβασης μεταξύ της Περιφέρειας Αττικής και του Δήμου Αιγάλεω για το έργο «Παρεμβάσεις σε υφιστάμενους παιδικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς του Δήμου Αιγάλεω». Η αρχική σύμβαση προϋπολογισμού 1.430.000,00 ευρώ είχε υπογραφεί το 2022. Η παράταση κρίθηκε αναγκαία λόγω εννεάμηνης καθυστέρησης στην περαίωση του έργου και της ανάγκης κάλυψης δεκαπέντε μηνών υποχρεωτικής συντήρησης έως την οριστική παραλαβή. Το σχέδιο προβλέπει παράταση της διάρκειας ισχύος κατά είκοσι τέσσερις (24) μήνες, ήτοι έως 24.9.2027, και τροποποίηση του χρονοδιαγράμματος υλοποίησης. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της τροποποιητικής σύμβασης, καθώς τηρήθηκαν οι προβλεπόμενοι όροι για την αλλαγή της διάρκειας.

Το Ε΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε το σχέδιο τροποποίησης-παράτασης της από 14.11.2022 προγραμματικής σύμβασης μεταξύ ανώνυμης εταιρείας και του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ για το έργο «Κέντρο Αριστείας για την Έρευνα Αναδυόμενων Παθογόνων». Η αρχική σύμβαση είχε εγκριθεί με την 413/2022 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η παράταση έως 30.9.2026 δεν παρουσιάζει νομικές πλημμέλειες και αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου τροποποίησης-παράτασης.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στις προηγούμενες σκέψεις, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η υποβληθείσα προς έλεγχο τροποποίηση συνιστά μερική ενεργοποίηση του σχετικού όρου του άρθρου 16.2.3 του τεύχους 5 «Γενικοί Όροι» της 2001/26.5.2020 σύμβασης – και μάλιστα με ευνοϊκότερους σε σχέση με την αρχική σύμβαση όρους, λόγω της έκπτωσης που προσέφερε ο ανάδοχος κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων προ της οριστικοποίησης του σχεδίου της ελεγχόμενης τροποποιητικής σύμβασης – ο οποίος κρίθηκε νόμιμος με την προαναφερόμενη 242/2020 Πράξη του Κλιμακίου. Επομένως, το υποβληθέν σχέδιο σύμβασης δεν υπάγεται σε προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας από το Ελεγκτικό Συνέδριο και, ως εκ τούτου, απαραδέκτως εισάγεται ενώπιον του παρόντος Κλιμακίου.

Το Ε΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τη νομιμότητα του σχεδίου 1ης τροποποίησης της από 21.3.2022 προγραμματικής σύμβασης για την πράξη «Αξιοποίηση της περιοχής της Πανελλήνιας Έκθεσης Λαμίας», προϋπολογισμού 17.006.729,76 ευρώ. Η αρχική σύμβαση είχε ελεγχθεί με την 1009/2022 Πράξη και η εκτελεστική σύμβαση με την 184/2023 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Διαπιστώθηκε ότι το υποβληθέν σχέδιο τροποποίησης επέφερε αλλαγές και στα άρθρα 8 και 9 περί συγκρότησης επιτροπών, για τις οποίες δεν είχαν υποβληθεί οι απαιτούμενες εγκρίσεις. Το Κλιμάκιο ανέβαλε την οριστική κρίση του και διέταξε τη συμπλήρωση του φακέλου με νέο Πρακτικό της Κοινής Επιτροπής Παρακολούθησης και νέες αποφάσεις όλων των συμβαλλόμενων φορέων που θα εγκρίνουν ρητά το υποβληθέν σχέδιο τροποποίησης.

Το Ε΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε το σχέδιο τροποποίησης-παράτασης της από 14.11.2022 προγραμματικής σύμβασης μεταξύ ανώνυμης εταιρείας και του Ερευνητικού Κέντρου Βιοϊατρικών Επιστημών «Αλέξανδρος Φλέμιγκ» για το έργο ενεργειακής αναβάθμισης του κτιρίου του. Η αρχική σύμβαση είχε εγκριθεί με την 413/2022 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Η τροποποίηση αφορά παράταση της διάρκειας έως 30.9.2026. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν συντρέχει νόμιμος λόγος που να κωλύει την υπογραφή του σχεδίου και αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του.

Το Ζ' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τη νομιμότητα του σχεδίου της 1ης τροποποίησης της προγραμματικής συμφωνίας, η οποία είχε υπογραφεί στις 3.8.2022, μεταξύ του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου και του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης (Δ.Ο.Μ.). Η αρχική σύμβαση αφορούσε την εκπαίδευση και ένταξη μεταναστών και προσφύγων στην τοπική αγορά εργασίας και την κοινωνία. Οι τροποποιήσεις περιλαμβάνουν τη διεύρυνση της ομάδας-στόχου, τη μεταβολή στον αριθμό των ωφελούμενων για πρακτική άσκηση και κατάρτιση, καθώς και τη μείωση του προϋπολογισμού του έργου. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν υπάρχει κώλυμα για την υπογραφή της τροποποιητικής σύμβασης.

Μίσθωση συστήματος χαλαζικής προστασίας...Με τα δεδομένα αυτά το Κλιμάκιο άγεται κατ΄αρχάς στην κρίση ότι το ελεγχόμενο σχέδιο σύμβασης αποτελεί, κατ΄ορθό νομικό χαρακτηρισμό, τροποποίηση της ... αρχικής σύμβασης- όπως ισχύει μετά την 1η/16.7.2014 τροποποίησή της-, η οποία (αρχική σύμβαση) συνάφθηκε υπό το καθεστώς του π.δ. 60/2007 (Α΄ 64), το οποίο διέπει και τον παρόντα έλεγχο (πρβλ. Ε.Σ. Ζ΄ Κλ. 17, 15, 13, 9/2017, Ε΄ Κλ. 86/2017, 458, 433/2016, πρβλ. και Ε.Σ. Ζ΄ 21/2017, Ε΄ 53, 26/2017, 455, 440/2016 με μειοψ.). Περαιτέρω, το Κλιμάκιο λαμβάνοντας υπόψη α) ότι η ελεγχόμενη τροποποίηση για τη χρησιμοποίηση από τον ... των μισθωμένων αεροσκαφών της αναδόχου για πρόσθετες-πέραν των 2.000 ωρών που προβλέπονταν στην αρχική σύμβαση - ώρες πτήσης για την αποτελεσματική συνέχιση του προγράμματος χαλαζικής προστασίας ευρίσκει έρεισμα στο Παράρτημα Δ΄ της διακήρυξης του διαγωνισμού (Τεχνικές Προδιαγραφές-Τεχνική Περιγραφή Πτητικού Συστήματος Χαλαζικής Προστασίας) και στην ... αρχική σύμβαση (άρθρο 2 υποπαρ. 1.1.), η υπογραφή της οποίας κρίθηκε ότι δεν κωλύεται από το παρόν Κλιμάκιο, β) το συμβατικό τίμημα ανά πρόσθετη ώρα πτήσης ταυτίζεται, όπως τούτο απαιτείτο από τη διακήρυξη, με εκείνο που είχε προσφέρει η ανάδοχος εταιρεία κατά την υποβολή της οικονομικής της προσφοράς στον διαγωνισμό, γ) οι υπό ανάθεση 300 πρόσθετες ώρες πτήσης των αεροσκαφών κείνται εντός του πλαισίου του δημοπρατηθέντος αντικειμένου, χωρίς να επεκτείνουν τη διάρκεια της αρχικής σύμβασης- όπως αυτή διαμορφώθηκε κατά τα ανωτέρω δυνάμει της 1ης/16.7.2014 υπογραφείσας τροποποιητικής σύμβασης- ήτοι πέραν της ημερομηνίας 2.8.2019, κατά την οποία αυτή λήγει, ούτε ανατρέπουν ουσιωδώς την προϋφιστάμενη οικονομική ισορροπία της, λαμβανομένων υπόψιν της συμβατικής αξίας της ελεγχόμενης τροποιητικής σύμβασης σε σχέση με τη συνολική συμβατική αξία της αρχικής σύμβασης, αλλά και της διατήρησης των όρων αμοιβής του αναδόχου, όπως αυτοί καθορίστηκαν με την υποβληθείσα στο διαγωνισμό οικονομική προσφορά του καθώς και των λοιπών όρων της αρχικής σύμβασης, το Κλιμάκιο δεν διαπιστώνει ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες που να κωλύουν την υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου τροποποιητικής σύμβασης.

Η Πράξη 412/2024 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας σχεδίου τροποποιητικής σύμβασης για το έργο «ΠΑΡΑΚΑΜΨΗ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΑΜΨΗ ΨΑΧΝΩΝ», που είχε συναφθεί μεταξύ του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και της εταιρείας ... Α.Ε. Η προτεινόμενη τροποποίηση επέκτεινε κατά δεκαοκτώ (18) μήνες την προθεσμία άσκησης του δικαιώματος της Προαίρεσης 1, με τίτλο «Υψηλή γέφυρα Χαλκίδας - Α/Κ Ν. Λαμψάκου». Το Κλιμάκιο έκρινε ότι, καθώς η παράταση αυτή δεν μεταβάλλει το συμβατικό οικονομικό αντικείμενο ούτε τη συνολική φύση της αρχικής σύμβασης, η τροποποιητική σύμβαση εμπίπτει στις εξαιρέσεις του άρθρου 132 παρ. 2 και 6 του ν.4412/2016. Ως εκ τούτου, το σχέδιο τροποποιητικής σύμβασης εισάγεται απαραδέκτως ενώπιον του Κλιμακίου για προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας.